Στις 13 καλύτερες επιδόσεις της ΕΕ η Ελλάδα – Από 7 σε 4 οι συστάσεις από το 2020
Ιδιαίτερα θετική είναι η συνολική εικόνα που καταγράφει για την Ελλάδα η Ετήσια Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κράτος Δικαίου για το 2026, η οποία δημοσιεύθηκε σήμερα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο σχετικό δελτίο Τύπου του Υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου, η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των 13 χωρών της ΕΕ-27 που σημειώνουν πρόοδο σε όλες τις συστάσεις για το κράτος δικαίου. Πρόκειται για μια επίδοση που αφορά λιγότερες από τις μισές χώρες της Ένωσης, καθώς οι υπόλοιπες 14 – Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Γερμανία, Δανία, Ιταλία, Μάλτα, Ουγγαρία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σουηδία και Τσεχία – έχουν τουλάχιστον μία σύσταση χωρίς πρόοδο.
Επιπλέον, από το 2020 έως σήμερα η χώρα καταγράφει σταθερή και συστηματική πρόοδο σε όλα τα πεδία, έχοντας μειώσει τον αριθμό των συστάσεων από 7 σε 4. Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, η Επιτροπή απευθύνει μόλις τέσσερις συστάσεις προς την Ελλάδα, αριθμός ίσος με χώρες όπως η Αυστρία, η Γερμανία, η Κροατία, η Πορτογαλία και η Φινλανδία. Σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση, 10 κράτη μέλη έχουν περισσότερες συστάσεις από την Ελλάδα και 5 τον ίδιο αριθμό.
Όπως σημειώνεται, η ανταπόκριση της χώρας επιβεβαιώνει τη σοβαρότητα και την ισχυρή προσήλωση στη συνεχή βελτίωση, σε συνεργασία με τους θεσμικούς φορείς, την κοινωνία των πολιτών και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Πού διαπιστώνεται πρόοδος: Τα τέσσερα πεδία που ξεχώρισε η Κομισιόν
Ειδικότερα, στο κεφάλαιο για την Ελλάδα, η Επιτροπή αναγνωρίζει πρόοδο σε τέσσερις κρίσιμους τομείς:
α) Μητρώο υποθέσεων διαφθοράς: Αναγνωρίζεται η δημιουργία ισχυρού μητρώου επιδόσεων για τις διώξεις και τις τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις. Έχει ήδη θεσπιστεί το νομοθετικό πλαίσιο για τη δημιουργία ψηφιακού μητρώου, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2027.
β) Πλαίσιο για το lobbying: Διαπιστώνεται βελτίωση, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη μέτρα εφαρμογής και δράσεις ευαισθητοποίησης για το νέο πλαίσιο.
γ) Προστασία δημοσιογράφων και anti-SLAPP: Ενισχύονται οι νομοθετικές και μη νομοθετικές εγγυήσεις για την ασφάλεια και την προστασία των δημοσιογράφων, ιδίως όσον αφορά τις καταχρηστικές αγωγές. Έχουν ληφθεί πρόσθετα μέτρα και η νομοθεσία κατά των SLAPPs βρίσκεται στο τελικό στάδιο ολοκλήρωσης, με το Υπουργείο Δικαιοσύνης να έχει θέσει ήδη σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας.
δ) Κοινωνία των πολιτών: Αναγνωρίζεται η ανάπτυξη δομημένου διαλόγου με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και η απλοποίηση των απαιτήσεων εγγραφής, με υιοθέτηση σχετικού πλαισίου και μέτρα για μείωση δικαιολογητικών.
Στην Έκθεση γίνεται επίσης ειδική αναφορά στην έναρξη της διαδικασίας για τη συνταγματική αναθεώρηση, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την ευθύνη Υπουργών, τη δικαστική ανεξαρτησία, την προστασία των δημοσιογράφων και την καλή νομοθέτηση.
Ταμείο Ανάκαμψης και 368 μεταρρυθμίσεις δικαιωμάτων
Κεντρικό ρόλο στην αξιολόγηση παίζει η πρόοδος στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Σύμφωνα με το Υπουργείο Επικρατείας, η Ελλάδα έχει ήδη υλοποιήσει 28 από τα συνολικά 39 επενδυτικά και μεταρρυθμιστικά ορόσημα για τη βελτίωση του κράτους δικαίου, ενώ τα υπόλοιπα 11 ολοκληρώνονται εντός του καλοκαιριού. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το νέο δικαστικό μέγαρο Πειραιά και ο ψηφιακός δικαστικός φάκελος.
Παράλληλα, από το 2019 έως σήμερα, όπως επισημαίνεται, έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στη διεύρυνση υφιστάμενων και την κατοχύρωση νέων ατομικών, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων σε 368 διακριτά πεδία πολιτικής, όπως η ψήφος των αποδήμων και η επιστολική ψήφος.
Για τον καλύτερο συντονισμό, υπενθυμίζεται ότι έχει συσταθεί διυπουργική TaskForce υπό τον Άκη Σκέρτσο με τη συμμετοχή όλων των συναρμόδιων Υπουργείων, η οποία παρακολουθεί σε ετήσια βάση την πρόοδο και διασυνδέει τις πρωτοβουλίες με το κυβερνητικό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα.
Σκέρτσος και Μαρινάκης: Στόχος το top-20 παγκοσμίως έως το 2030
Σε δήλωσή του μετά τη δημοσίευση της Έκθεσης, ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος ανέφερε: «Η Ελλάδα συνεχίζει συστηματικά και αποφασιστικά να θωρακίζει τη λειτουργία του κράτους δικαίου με μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν τη διαφάνεια, διασφαλίζουν τη λογοδοσία και συμβάλλουν στην ανεξαρτησία των θεσμών… Δεν επαναπαυόμαστε». Έθεσε ως στόχο έως το 2030 η Ελλάδα να βρίσκεται μεταξύ των 20 χωρών παγκοσμίως με τις καλύτερες επιδόσεις σε διαφάνεια, λογοδοσία και καταπολέμηση της διαφθοράς.
Από την πλευρά του, ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι η πρόοδος στον τομέα των ΜΜΕ «δεν προέκυψε ούτε τυχαία, ούτε επικοινωνιακά», αλλά είναι αποτέλεσμα συνεκτικής πολιτικής. Υπογράμμισε ότι καμία έκθεση δεν σημαίνει ολοκλήρωση της προσπάθειας και ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τις παρατηρήσεις «όχι αμυντικά, αλλά ως οδηγό για τις επόμενες μεταρρυθμίσεις».
Η Έκθεση για το Κράτος Δικαίου αποτελεί ένα ετήσιο προληπτικό εργαλείο παρακολούθησης που εξετάζει τέσσερις πυλώνες: δικαιοσύνη, αντιμετώπιση διαφθοράς, ελευθερία και πολυφωνία των ΜΜΕ και θεσμικά αντίβαρα.
