Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι ετοιμάζεται να λάβει την «τελική του απόφαση» για μια πιθανή συμφωνία με την Τεχεράνη, την ώρα που διαπραγματευτές των δύο πλευρών φέρονται να έχουν καταλήξει σε προσχέδιο για παράταση της εκεχειρίας και άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Σε ανάρτηση στο Truth Social, ο Τραμπ έγραψε ότι θα μεταβεί στο Situation Room του Λευκού Οίκου για να αποφασίσει οριστικά. «Θα έχω τώρα μια συνάντηση στο Situation Room για να λάβω μια τελική απόφαση», ανέφερε, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα δημόσια τους όρους που θεωρεί αδιαπραγμάτευτους.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, ΗΠΑ και Ιράν συμφώνησαν την Πέμπτη σε παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες και σε άρση των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα, με την τελική έγκριση να εκκρεμεί τόσο από την Ουάσινγκτον όσο και από την Τεχεράνη.
Οι όροι που έθεσε ο Τραμπ
Στην ανάρτησή του, ο Αμερικανός πρόεδρος απαρίθμησε πέντε βασικά σημεία:
- Καμία πυρηνική βόμβα. «Το Ιράν πρέπει να συμφωνήσει ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο ή βόμβα», έγραψε.
- Άμεσο άνοιγμα του Ορμούζ. Τα Στενά «πρέπει να ανοίξουν αμέσως, χωρίς διόδια, για απεριόριστη ναυσιπλοΐα και προς τις δύο κατευθύνσεις».
- Αποναρκοθέτηση. «Όλες οι θαλάσσιες νάρκες, εάν υπάρχουν, θα εξουδετερωθούν. Έχουμε ήδη απομακρύνει, μέσω ελεγχόμενων εκρήξεων, πολλές τέτοιες νάρκες με τα σπουδαία υποβρύχια ναρκαλιευτικά μας», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το Ιράν θα ολοκληρώσει ό,τι απομένει.
- Άρση του ναυτικού αποκλεισμού. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι ο «εκπληκτικός και άνευ προηγουμένου ναυτικός αποκλεισμός μας, ο οποίος τώρα θα αρθεί», επιτρέπει στα εγκλωβισμένα πλοία να «ξεκινήσουν τη διαδικασία της επιστροφής στο σπίτι».
- Καμία άμεση οικονομική ανταλλαγή. «Δεν θα υπάρξει ανταλλαγή χρημάτων, μέχρι νεωτέρας», διευκρίνισε, αφήνοντας για αργότερα το ζήτημα του ξεπαγώματος ιρανικών κεφαλαίων.
Ο ίδιος ανέφερε ότι «άλλα ζητήματα, πολύ μικρότερης σημασίας, έχουν συμφωνηθεί», χωρίς να δώσει λεπτομέρειες.
Η «πυρηνική σκόνη» κάτω από τα βουνά
Το πιο ασυνήθιστο σημείο της ανάρτησης αφορά το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν. Ο Τραμπ το αποκάλεσε «πυρηνική σκόνη», λέγοντας ότι είναι θαμμένο βαθιά μετά από επίθεση βομβαρδιστικών B-2 πριν από 11 μήνες, «με βουνά που έχουν σχεδόν καταρρεύσει πάνω του».
Ισχυρίστηκε ότι το υλικό «θα ξεθαφτεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες… σε στενό συντονισμό με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, και θα ΚΑΤΑΣΤΡΑΦΕΙ». Πρόσθεσε ότι «έχει συμφωνηθεί» πως μόνο οι ΗΠΑ, «μαζί με την Κίνα», διαθέτουν τη μηχανολογική ικανότητα για μια τέτοια επιχείρηση.
Η απάντηση της Τεχεράνης: «Υπερβολικές απαιτήσεις»
Η Τεχεράνη αντέδρασε ψυχρά. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε την Παρασκευή ότι η επίτευξη συμφωνίας «εξαρτάται από την αλλαγή στάσης από την αμερικανική πλευρά», καλώντας την Ουάσινγκτον να εγκαταλείψει τις «υπερβολικές απαιτήσεις».
Σε τηλεφωνική συνομιλία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, ο Αραγτσί τόνισε πως «η επιτυχία σε αυτόν τον δρόμο απαιτεί σοβαρότητα και ρεαλισμό από την άλλη πλευρά και αποφυγή οποιουδήποτε λανθασμένου υπολογισμού και υπερβολικών απαιτήσεων».
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ έχει επανειλημμένα καταγγείλει τις «μαξιμαλιστικές» και «αντιφατικές» θέσεις των ΗΠΑ, ενώ το Ιράν επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι ειρηνικό και αρνείται να συζητήσει περιορισμούς στο βαλλιστικό του οπλοστάσιο, το οποίο χαρακτηρίζει αμυντικό.
Εύθραυστη εκεχειρία τριών μηνών
Ο πόλεμος που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου έχει διαρκέσει περισσότερο από τρεις μήνες, με χιλιάδες νεκρούς και σοβαρή διαταραχή στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, καθώς περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου περνά από τον Ορμούζ.
Η προτεινόμενη συμφωνία, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, θα επέτρεπε την απεριόριστη ναυσιπλοΐα και θα οδηγούσε σε άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, ενώ θα άνοιγε τον δρόμο για νέες τεχνικές συνομιλίες στη Βιέννη για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι «δεν είμαστε ακόμα εκεί, αλλά είμαστε πολύ κοντά», ενώ ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι το κείμενο εξετάζεται.
Το ερώτημα πλέον είναι αν η «τελική απόφαση» του Τραμπ στο Situation Room θα ευθυγραμμιστεί με την ιρανική απαίτηση για λιγότερη πίεση και περισσότερη αμοιβαιότητα. Μέχρι τότε, τα Στενά παραμένουν το βαρόμετρο μιας σύγκρουσης που ισορροπεί ανάμεσα σε διπλωματία και στρατιωτική κλιμάκωση.
