Η Ευρώπη μπροστά σε μια πρωτοφανή δημογραφική στροφή
Με 450,6 εκατομμύρια κατοίκους σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ένα βήμα πριν από το ιστορικό της πληθυσμιακό peak. Σύμφωνα με νέα έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (JRC) που δημοσιεύτηκε σήμερα, ο αριθμός των Ευρωπαίων θα αυξηθεί οριακά μέχρι το 2029, φτάνοντας τα 453,3 εκατομμύρια. Μετά από αυτό το σημείο, ξεκινά μια αργή αλλά σταθερή φθίνουσα πορεία.
Οι προβλέψεις είναι σαφείς:
|
Έτος |
Πληθυσμός ΕΕ |
|---|---|
|
2024 |
450,6 εκατ. |
|
2029 |
453,3 εκατ. – ιστορική κορύφωση |
|
2050 |
445 εκατ. |
|
2100 |
398,8 εκατ. – επίπεδα δεκαετίας 1970 |
Η δημογραφική συρρίκνωση συνοδεύεται από ένα ακόμη ιστορικό ρεκόρ: το προσδόκιμο ζωής. Το 2024 έφτασε τα 81,5 χρόνια, χάρη στην ιατρική πρόοδο και τις καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Ένα παιδί που γεννήθηκε στην ΕΕ το 2023 αναμένεται να ζήσει 75,3 χρόνια χωρίς σοβαρή νόσο.
Μέχρι το 2050, σχεδόν ένας στους τρεις κατοίκους της ΕΕ θα είναι άνω των 65 ετών, έναντι ενός στους πέντε σήμερα. Το 2100, οι γυναίκες αναμένεται να ζουν πάνω από 90 χρόνια και οι άνδρες πάνω από 86.
Οι 4 μεγάλες προκλήσεις για την Ευρώπη
Η έκθεση του JRC προειδοποιεί ότι η γήρανση φέρνει μαζί της σοβαρές επιπτώσεις:
- Έλλειψη εργατικού δυναμικού: Η μείωση του ενεργού πληθυσμού θα πιέσει την αγορά εργασίας. Σήμερα, 20% των ατόμων σε παραγωγική ηλικία βρίσκεται εκτός εργασίας, ενώ 8 εκατ. νέοι δεν εργάζονται, ούτε σπουδάζουν, ούτε καταρτίζονται. Το χάσμα απασχόλησης ανδρών-γυναικών παραμένει στις 10 μονάδες.
- Πίεση στα δημόσια οικονομικά: Συντάξεις, υγεία και πρόνοια θα απαιτούν ολοένα μεγαλύτερους πόρους.
- Εντάσεις σε υγεία και εκπαίδευση: Τα συστήματα θα πρέπει να προσαρμοστούν σε έναν γηραιότερο πληθυσμό με διαφορετικές ανάγκες.
- Εδαφική συνοχή: Ορισμένες περιφέρειες κινδυνεύουν με ερήμωση, επιδεινώνοντας τις ανισότητες.
Η «οικονομία των λευκών μαλλιών» ως ευκαιρία
Η δημογραφική αλλαγή δεν φέρνει μόνο προβλήματα. Η ΕΕ βλέπει να αναδύονται νέες αγορές γύρω από την «οικονομία των λευκών μαλλιών»: καινοτόμες υγειονομικές υπηρεσίες, τεχνολογικά προϊόντα και υπηρεσίες ειδικά σχεδιασμένες για ηλικιωμένους.
«Ζούμε περισσότερο και με καλύτερη υγεία από ποτέ – μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες μας. Αλλά η δημογραφική αλλαγή μεταμορφώνει τις κοινωνίες μας και οφείλουμε να δράσουμε από τώρα για να μετατραπεί σε ευκαιρία», δήλωσε η ευρωπαία επίτροπος Ντουμπράφκα Σούιτσα.
Η μετανάστευση δεν αρκεί – κλειδί η παραγωγικότητα
Η έκθεση ξεκαθαρίζει ότι η μετανάστευση «διαδραματίζει αυξανόμενο ρόλο» και αντισταθμίζει εν μέρει τις αρνητικές συνέπειες της γήρανσης. Ωστόσο, «δεν είναι σε θέση να αλλάξει σημαντικά τη δημογραφική πορεία της ΕΕ».
Η Κομισιόν επιμένει ότι η λύση περνά από τη βελτίωση της παραγωγικότητας και τη μείωση της ανεργίας. Η ένταξη περισσότερων γυναικών, νέων και ατόμων εκτός αγοράς εργασίας θεωρείται πλέον ζήτημα δημογραφικής επιβίωσης.
Η Ευρώπη του 2100 θα είναι λιγότερο πολυπληθής, πολύ πιο γερασμένη, αλλά και με μεγαλύτερο προσδόκιμο υγιούς ζωής. Το στοίχημα είναι αν θα καταφέρει να μετατρέψει τη δημογραφική πρόκληση σε αναπτυξιακή ευκαιρία.
