Μια κοινωνία για να προχωρήσει μετά από μια μεγάλη κρίση, πρέπει να ξεκαθαρίζει το παρελθόν. Οι κρίσεις ή και καταστροφές έχουν υπευθύνους. Για την κοινωνία το πρωτεύον ζήτημα δεν είναι η τιμωρία των υπευθύνων – αν και αυτό είναι δυνατόν να συμβεί – αλλά να τα βρει (η κοινωνία) με το παρελθόν, το πολύ πρόσφατο, τα αίτια της κρίσης και τους υπευθύνους.
Η διεθνής κοινότητα προχώρησε στην δίκη της Νυρεμβέργης για να κατανείμει τις ευθύνες για τα εγκλήματα του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Το πάντα ανοικτό τραύμα του ναζισμού αντιμετωπίζεται με δίκες που ακόμη και στις μέρες μας, ογδόντα χρόνια μετά, γίνονται. Η γερμανική κοινωνία και το κράτος (και άλλες χώρες) έχουν απαγορεύσει κάθε δραστηριότητα των ναζί. Ογδόντα χρόνια η Γερμανία “εκπαιδεύει” τους πολίτες στη δημοκρατία και το σεβασμό δικαιωμάτων. Τιμωρία των αυτουργών, λοιπόν, αλλά και χτίσιμο της συλλογικής συνείδησης.
Με το τέλος του απαρτχάιντ στις αρχές της δεκαετίας 1990, η εξουσία στη Νότιο Αφρική πέρασε με δημοκρατική εκλογή στο Αφρικανικό Κονγκρέσο και πρόεδρος εξελέγη ο Νέλσον Μαντέλα. Ο Μαντέλα είχε περάσει 27 χρόνια στις φυλακές του ρατσιστικού καθεστώτος. Με την κατάργηση του απαρτχάιντ, ο Μαντέλα πρωτοστάτησε στη δημιουργία των Επιτροπών Κοινωνικής Συμφιλίωσης. Δεν έγιναν διώξεις ακόμη και για περιπτώσεις αναίτιας και βάρβαρης καταστολής. Να τα βρει η νοτιοαφρικανική κοινωνία με το παρελθόν της έπρεπε.
Με όλα τους τα προβλήματα, βγαίνοντας από καταστροφή, τόσο η Γερμανία όσο και η Νότιος Αφρική έκαναν άλματα προόδου, τόσο στην ανάπτυξη όσο και στα δικαιώματα των πολιτών. Αμφότερες, χωρίς να κρύβουν τίποτε έκαναν αυτό που έκριναν σκόπιμο για να τα “βρουν με το άθλιο παρελθόν”. Η Γερμανία με τιμωρία και δημοκρατική εκπαίδευση των πολιτών, η Νότιος Αφρική με συνειδητή και συντονισμένη προσπάθεια εθνικής συμφιλίωσης.
Παρόμοιες δημοσιεύσεις έκανα δύο φορές κατά τη διάρκεια της κρίσης. Από την αρχή είχα την θέση πως η Ελλάδα δεν θα βγει από την κρίση εάν δεν αντιμετωπίσει κατάματα αίτια και ευθύνες. Εάν η κοινωνία, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, δεν κάνει συλλογική συνείδησή της “τι και ποιος”.
Στην Ελλάδα μείναμε στην πολιτική ήττα των καιροσκόπων. Ο πρωθυπουργός δήλωσε το 2019 “εγώ δεν πάω τους πολιτικούς αντιπάλους μου στα δικαστήρια”. Κυριάκο μου, δεν μας ενδιαφέρει για το τι κάνεις με τους πολιτικούς σου αντιπάλους. Με αυτούς που έπαιξαν στα ζάρια, για την πλάκα τους, ανερμάτιστοι και ανεπίγνωστοι, εβδομήντα χρόνια προόδου της κοινωνία, κάνεις κάτι; Όχι βέβαια, μην ξεβολευόμαστε, να έχουμε και τους δικούς μας αντιμνημονιακούς «ντενεκέδες» να τους κάνουμε και υπουργούς άμα λάχει! Η κοινωνία τι φταίει όμως;
Το rebranding του ολετήρα Τσίπρα, έχει οδηγήσει στην δημιουργία δύο παράλληλων “πραγματικοτήτων”. Μία είναι αυτά που ζήσαμε και μία με αυτά που ραίνουν με λουλούδια την ασχετίλα, τον καιροσκοπισμό, την ολοκληρωτικών χαρακτηριστικών περίοδο 2014-19. Ο Τσίπρας τελικά ήταν ευρωπαϊστής ηγέτης, όπως άλλως τε και το υποπόδιο Παυλόπουλος.
Ο Μητσοτάκης δεν έκανε τίποτε για την συλλογική μας συνείδηση. Ούτε καν να δείξει με τα δικά τους (των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ) στοιχεία την καταστροφική διαχείριση. Ως αξιωματική αντιπολίτευση δε, δεν άσκησε κριτική στην “καθαρή έξοδο” – μια έξοδο στο πουθενά! Δεν έδειξε την καταστροφή του 2015. Σήμερα, βοηθούντων εκδοτών, επιχειρηματιών και ψεκασμένων, πρώην εκδοτών (αν ονομάζετε θεό, ο εκδότης του UNFOLLOW έχει πρόσβαση στα πρακτικά της σύσκεψης αρχηγών), φτιάχνεται ένα σκηνικό ξαναγραψίματος της ιστορίας με την κοινωνία να είναι χωρίς ανακλαστικά.
Το χειρότερο για την κυβέρνηση είναι πως αυτό το σκηνικό υποσκάπτει την ίδια. Ποιος θα βγει να αντιμετωπίσει τη λαίλαπα του ψεύδους; Με τι αντισώματα θα προστατευθεί η κοινωνία; Πόσα επιδόματα θα χρειασθούν για να τη βγάλουν καθαρή;
Δεν είμαι υπέρ της τιμωρητικής αντιμετώπισης, δεν χρειαζόταν μια «Νυρεμβέργη» η Ελλάδα. Όμως η «Πραιτώρια» ήταν απολύτως απαραίτητη…
