Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Shehbaz Sharif δήλωσε νωρίς τη Δευτέρα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχουν καταλήξει σε ειρηνευτική συμφωνία. Σε ανάρτησή του στο X ανέφερε χαρακτηριστικά: «Και οι δύο πλευρές έχουν κηρύξει την άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Πρόσθεσε ότι η επίσημη τελετή υπογραφής θα γίνει την Παρασκευή 19 Ιουνίου στην Ελβετία.
Η ανακοίνωση ήρθε μετά από σύγκρουση που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με κοινές αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν και κράτησε περίπου 3,5 μήνες, προκαλώντας απότομη άνοδο στις τιμές ενέργειας και χιλιάδες νεκρούς, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο.
Τραμπ: «υπογραφή την Κυριακή», Ιράν: «όχι τόσο γρήγορα»
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump επιβεβαίωσε μέσω Truth Social ότι η συμφωνία ήταν προγραμματισμένη για την Κυριακή και ότι μετά την υπογραφή τα Στενά του Ορμούζ θα είναι «αμέσως ανοιχτά σε όλους».
Η Τεχεράνη ωστόσο κράτησε αποστάσεις. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ Εσμαΐλ Μπαγκαΐ δήλωσε στα κρατικά μέσα: «Θα πρέπει να περιμένουμε για την ακριβή ημερομηνία… αν και δεν θα είναι αύριο», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο υπογραφής τις επόμενες ημέρες.
Μέχρι στιγμής ούτε η Ουάσινγκτον ούτε η Τεχεράνη έχουν εκδώσει επίσημη κοινή ανακοίνωση που να επιβεβαιώνει το κείμενο.
Τι περιλαμβάνει το προσχέδιο
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, το μνημόνιο κατανόησης προβλέπει:
- άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών
- αποδέσμευση περίπου 25 δισ. δολαρίων από δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, με αντάλλαγμα τη δέσμευση του Ιράν να μην κατασκευάσει ή αποκτήσει πυρηνικά όπλα
- διατήρηση του πυρηνικού status quo, χωρίς εμπλουτισμό ουρανίου, για περίοδο 60 ημερών διαπραγματεύσεων
Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε τη συμφωνία ως «ισχυρή», ενώ το Ιράν επιμένει ότι θέλει να διατηρήσει το ουράνιο σε αραιωμένη μορφή.
Ο Λίβανος διχάζει
Η αναφορά του Σαρίφ για παύση πυρός «συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου» προκάλεσε άμεση διάψευση από την Ουάσινγκτον. Ο αντιπρόεδρος JD Vance δήλωσε ότι οι Ιρανοί θεώρησαν πως η εκεχειρία κάλυπτε τον Λίβανο, αλλά «οι ΗΠΑ δεν συμφώνησαν σε αυτό».
Η ένταση αυξήθηκε όταν το Ισραήλ έπληξε τη συνοικία Νταχίγια στη νότια Βηρυτό, στόχο που απέδωσε στη Χεζμπολάχ. Ο Τραμπ σχολίασε ότι «η πρωινή επίθεση στη Βηρυτό δεν έπρεπε να είχε συμβεί, ιδιαίτερα σε μια ξεχωριστή ημέρα που είμαστε τόσο κοντά σε συμφωνία ειρήνης με το Ιράν». Το Ιράν κατηγόρησε τις ΗΠΑ για την επίθεση και προειδοποίησε για «ισχυρή απάντηση».
Το Ισραήλ ξεκαθάρισε ότι δεν είναι μέρος του μνημονίου και ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου διαφώνησε με την αμερικανική πίεση για αυτοσυγκράτηση στον Λίβανο.
Τι να περιμένουμε
Η Ελβετία προετοιμάζεται για τελετή στις 19 Ιουνίου, αλλά η Τεχεράνη μιλά για τεχνικές συνομιλίες την επόμενη εβδομάδα πριν από οποιαδήποτε υπογραφή.Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ παραμένει το κεντρικό αντάλλαγμα για την άρση κυρώσεων, κρίσιμο για τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου.
Το πυρηνικό πρόγραμμα μετατίθεται για δεύτερη φάση, με τις ΗΠΑ να ζητούν πλήρη διάλυση και το Ιράν να προτείνει διατήρηση χαμηλού εμπλουτισμού.
Η ανακοίνωση του Πακιστάν έδωσε την πρώτη δημόσια εικόνα συμφωνίας, όμως η απουσία κοινής επιβεβαίωσης από Ουάσινγκτον και Τεχεράνη, μαζί με τις συνεχιζόμενες στρατιωτικές ενέργειες στον Λίβανο, δείχνουν ότι η «ειρήνη» παραμένει εύθραυστη μέχρι να πέσουν οι υπογραφές.
