Πρόοδος, πολύ απλά, είναι μία εξέλιξη προς το καλύτερο. Κάθε άνθρωπος, με όσον ορθολογισμό ή ευθυκρισία διαθέτει, προσπαθεί να θέσει στόχους που θα καταστήσουν τη ζωή τη δική του και της οικογένειάς του καλύτερη και είναι διατεθειμένος να κοπιάσει προκειμένου να επιτύχει την πραγμάτωση των στόχων αυτών. Η ιστορία της ανθρωπότητας δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μακροχρόνια, αυθόρμητη και επίπονη πορεία εκατομμυρίων ανθρώπων, οι οποίοι με τις δραστηριότητές τους βελτιώνουν τις συνθήκες της ζωής τους και όλου του κόσμου.
Σε τί συνίσταται η βελτίωση, η καλύτερη ζωή ; Παρά τα υποκειμενικά στοιχεία που εμφιλοχωρούν στην απάντηση στο ερώτημα αυτό, η συντριπτική πλειοψηφία αποδέχεται ότι, κατά σειρά σπουδαιότητας, πρωταρχική είναι η ικανοποίηση βιολογικών αναγκών (υγείας, επιβίωσης), ασφάλειας (για το παρόν και το προβλέψιμο μέλλον), αλλά και, ακολούθως, αναγκών διάκρισης και αγάπης από τους συνανθρώπους, αυτοπραγμάτωσης των ικανοτήτων που κάθε άτομο διαθέτει, βελτίωσης στον πνευματικό και ηθικό τομέα. Υπάρχει, ούτως ειπείν, μία ιεράρχηση ή ‘’πυραμίδα αναγκών’’ (κατά, τη διατύπωση του A.H.Maslow), σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος, αφού ικανοποιήσει επαρκώς τις ανάγκες του, ενός χαμηλότερου ιεραρχικά επιπέδου (ουδέποτε, πάντως, στο 100%), στρέφει τις προσπάθειές του για την κάλυψη αναγκών του επόμενου επιπέδου. Αυτή , ακριβώς, είναι η σταθερή πεποίθηση του Διαφωτισμού, ότι με την κατανόηση του κόσμου και την ορθολογική προσπάθεια, η κατάσταση του κάθε ανθρώπου μπορεί να βελτιωθεί.
Η πρόοδος σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο απαιτεί προφανώς τον καθορισμό ορθών στόχων και τη χρήση κατάλληλων μέσων για την υλοποίησή τους. Η θεωρητική ανάλυση αλλά και η ιστορική παρατήρηση δείχνουν ότι υπόβαθρο για τη βελτίωση σε όλους τους τομείς, είναι η ύπαρξη ενός ελάχιστου επιπέδου οικονομικής ευημερίας, μιας δηλ. ποσότητας πόρων (περιλαμβανομένου και του χρόνου), η σωστή χρήση των οποίων θα επιφέρει την επιδιωκόμενη πρόοδο.
Πώς προκύπτει και πώς αυξάνεται αυτή η ποσότητα των αναγκαίων πόρων και πώς διευκολύνεται η καλύτερη δυνατή χρήση τους στις σύγχρονες κοινωνίες;
Στο επιδραστικό βιβλίο τους ‘’Γιατί Αποτυγχάνουν τα Έθνη’’ οι νομπελίστες Daron Acemoglu και James A.Robinson παραθέτουν πολλά παραδείγματα χωρών που ευημερούν και άλλων που δυστυχούν και επισημαίνουν ότι είναι οι εκάστοτε ισχύοντες οικονομικοί και πολιτικοί θεσμοί που κάνουν τη διαφορά. Οι θεσμοί αυτοί διαμορφώνουν κίνητρα για τα άτομα, τους επιχειρηματίες και τους πολιτικούς. Οι οικονομικοί θεσμοί διαμορφώνουν τα οικονομικά κίνητρα ώστε οι πολίτες να μορφώνονται, να αποταμιεύουν, να επενδύουν, να καινοτομούν, να προσαρμόζονται στις νέες τεχνολογίες κ.ο.κ.
Οι πολιτικοί θεσμοί καθορίζουν τη δυνατότητα των πολιτών να επιλέγουν τους πολιτικούς εκπροσώπους τους, να τους ελέγχουν και να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται. Αυτή η δυνατότητα, με τη σειρά της, καθορίζει αν οι πολιτικοί είναι εκπρόσωποι των πολιτών σε ικανοποιητικό βαθμό ή αν μπορούν να καταχρώνται την εξουσία ή, ακόμη, να την σφετερίζονται. Καλώς ή κακώς, είναι η πολιτική και οι πολιτικοί θεσμοί που καθορίζουν ποιους οικονομικούς θεσμούς έχει μία χώρα, οι οποίοι συνεπακόλουθα επηρεάζουν τα κίνητρα και τη συμπεριφορά των ατόμων στην πραγματική ζωή και, τελικά, σφυρηλατούν την επιτυχία ή την αποτυχία των εθνών.
Στην ελληνική πολιτική πραγματικότητα που βιώνουμε, οι αυτοαποκαλούμενες ‘’προοδευτικές δυνάμεις’’- από το παλαιό βαθύ ΠΑΣΟΚ, τις νεο-κομμουνιστικές συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ (όπου και αν κατοικοεδρεύουν σήμερα) και το απολιθωμένο ΚΚΕ, είτε εντός είτε εκτός εξουσίας ευρισκόμενες, προώθησαν και προωθούν – άλλοτε με μεγαλύτερη και άλλοτε με μικρότερη ένταση – τον εξισωτισμό προς τα κάτω, τη διαρκή αύξηση των φορολογικών βαρών και τη διόγκωση της γραφειοκρατίας, την επιλεκτική εφαρμογή των νόμων, την χρήση ή την ανοχή βίας, την προσπάθεια χειραγώγησης δικαστών, τηλεοπτικών σταθμών και εφημερίδων. Χαρακτηρίζονται επίσης από την επιλεκτική ανοχή τους έναντι στυγνών δικτατορικών καθεστώτων, πολεμικών εισβολών, τρομοκρατικών ενεργειών και άλλων απάνθρωπων πράξεων. Χωρίς αμφιβολία, ο κατάλληλος επιθετικός προσδιορισμός είναι αυτός του ‘’οπισθοδρομικού’’.
Πώς θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη ; Είναι γεγονός ότι κατά την έξι και πλέον ετών μέχρι στιγμής θητεία της έχουν γίνει βήματα προόδου προς την κατεύθυνση μιας πιο ανοιχτής και πιο ευημερούσας κοινωνίας. Για παράδειγμα, η ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων και η διαγραφή αιώνιων φοιτητών, η αναβάθμιση της διεθνούς εικόνας της χώρας και της αμυντικής της ικανότητας, η σύναψη ενεργειακών συμφωνιών που ενέχουν και γεωπολιτική σημασία, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η καθιέρωση επιστολικής ψήφου, η επίτευξη δημοσιονομικής σταθερότητας συνιστούν, ασφαλώς, κινήσεις ‘’προοδευτικές’’, με την αληθινή σημασία του όρου.
Υπήρξαν, όμως, και βήματα οπισθοδρόμησης, διαπραχθέντα είτε διά πράξεων είτε διά παραλείψεων : ανεπίτρεπτα πολλές παρεμβάσεις στην οικονομία (πανσπερμία επιδομάτων, προστίμων, ελέγχων κ.ο.κ.), για τις οποίες μάλιστα οι αρμόδιοι εκφράζουν την ικανοποίησή τους, καθυστερημένες και ανεπαρκείς μεταρρυθμίσεις για την επίλυση του συνταξιοδοτικού προβλήματος και την επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης, διατήρηση ενός υπερμεγέθους, αναποτελεσματικού, πελατειακού κράτους. Είναι σαφές ότι μέσα στο κυβερνητικό κόμμα και στον περίγυρό του εμφιλοχωρούν δυνάμεις οπισθοδρομικές, οι οποίες παρακωλύουν την πορεία προς την πρόοδο. Η σύγκριση, πάντως, με τα λοιπά κόμματα, υπάρχοντα ή … εκκολαπτόμενα, είναι συντριπτική υπέρ της Ν.Δ.
Τελικά, η πραγματική διαχωριστική γραμμή που διαπερνά οριζόντια την πολιτική, οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, δεν είναι πλέον μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς. Είναι μεταξύ των δυνάμεων της ελευθερίας και του ορθολογισμού, των όντως προοδευτικών, αφ’ ενός και των οπισθοδρομικών που επικαλούνται ένα κίβδηλο προοδευτισμό αφ’ ετέρου. Το διακύβευμα της πολιτικής διαμάχης μεταξύ αυτών των δύο πόλων θα καθορίσει την πορεία της χώρας στις προσεχείς δεκαετίες.
