Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης ιδρύθηκε το 1844, από τον Πατριάρχη Γερμανός Δ΄ κατά την πρώτη του πατριαρχεία, στις εγκαταστάσεις της μονής της Αγίας Τριάδας στο νησί Χάλκη, ένα από τα Πριγκιποννήσια. Η Σχολή εκπαίδευε νέους κληρικούς, καλύπτοντας τις ανάγκες θρησκευτικής λειτουργίας και πνευματικής διακονίας του Οικουμενικού Θρόνου και των απανταχού Ορθοδόξων.
Το Ιουνίου του 1894 στο μεγάλο σεισμό, καταστράφηκαν όλα τα κτήρια εκτός από ένα παρεκκλήσι, με συνέπεια να διακοπεί η λειτουργία της. Το σημερινό κτίσμα οικοδομήθηκε το 1896 από τον Ρωμιό αρχιτέκτονα Περικλή Φωτιάδη, με χορηγία του μεγάλου ευεργέτη του Γένους τραπεζίτη Παύλου Στεφάνοβικ-Σκυλίτση. Οι θεολογικές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν το Παρεκκλήσι της Αγίας Τριάδος, κοιτώνες, αναρρωτήριο, γραφεία και την τεράστια βιβλιοθήκη 60.000 και πλέον ανεκτίμητων βιβλίων και χειρόγραφων.
Πολλοί Ορθόδοξοι θεολόγοι, ιερείς, επίσκοποι, Αρχιεπίσκοποι Αθηνών και πατριάρχες φοίτησαν στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης, συμπεριλαμβανομένων του Αρχιεπισκόπου Τιράνων Αναστάσιου και του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου.
Το ζήτημα της επαναλειτουργίας της Σχολής
Μέχρι το 1971, η Σχολή υπαγόταν απ’ ευθείας στο Υπουργείο Παιδείας της Τουρκίας και το καθεστώς της το ρύθμιζε ο «Κανονισμός λειτουργίας της Θεολογικής Σχολής Χάλκης». Οι τουρκικές αρχές διέκοψαν τη λειτουργία της το 1971, με πρόσχημα την απαγόρευση από την τουρκική νομοθεσία, της ιδιωτικής ανώτατης θρησκευτικής εκπαίδευσης. Αλλά ο ίδιος ο εγκεκριμένος από τις αρχές Κανονισμός λειτουργίας της, την χαρακτηρίζει επαγγελματική σχολή, η οποία παρέχει εκπαίδευση τουλάχιστον ενός έτους μετά το λύκειο.
Πάγιο αίτημα του Οικουμενικού Πατριαρχείου είναι η επαναλειτουργία της Σχολής υπό το, προ του 1971, καθεστώς. Το αίτημα αυτό έχει διατυπωθεί επισήμως και κατ’ επανάληψιν. Το Πατριαρχείο επιθυμεί τη φοίτηση σε αυτή όλων των ορθοδόξων, ανεξαρτήτως ιθαγενείας. Επίσης, επιθυμεί να διδάσκουν σε αυτή και μη τουρκικής ιθαγένειας καθηγητές, όπως συνέβαινε και παλαιότερα.
Η επαναλειτουργία της Σχολής αποτελεί κατ’ ουσίαν υποχρέωση της Τουρκίας έναντι των πολιτών της, τα θρησκευτικά δικαιώματα των οποίων σαφώς παραβιάζονται από την, επί τέσσερεις, περίπου, δεκαετίες, υποχρεωτική διακοπή της λειτουργίας της. Συγκεκριμένα, προσβάλλεται ευθέως το δικαίωμα μίας Εκκλησίας να εκπαιδεύει τους κληρικούς της, κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάννης, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Το θέμα συνιστά σημαντικό σημείο στο κεφάλαιο των μεταρρυθμίσεων, οι οποίες πρέπει να επέλθουν για την βελτίωση της καταστάσεως των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Τουρκία και στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής προοπτικής της, και καταγράφεται σε όλα τα κείμενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης .
Η Σχολή της Χάλκης έχει λάβει διεθνή προσοχή τα τελευταία χρόνια. Τον Οκτώβριο του 1998, το Κογκρέσο των ΗΠΑ υποστήριξε την επαναλειτουργία της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναφέρει επίσης το ζήτημα στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις για την τουρκική προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παρά τις διεθνείς παραινέσεις, η Τουρκία δηλώνει ότι εξετάζει μεν την διαδικαστική μεθόδευση για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, χωρίς όμως να φαίνεται να προχωρεί σε συγκεκριμένα προς τούτο βήματα.
mfa.gr
