Νέα εποχή στις διασταυρώσεις εγκαινιάζει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) το 2026, ρίχνοντας στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής την Τεχνητή Νοημοσύνη. Μέσω (6) έξι νέων ψηφιακών εφαρμογών, ο έλεγχος παύει να είναι απλώς κατασταλτικός και γίνεται προληπτικός, με “έξυπνους” αλγορίθμους να εντοπίζουν την παραβατικότητα εν τη γενέσει της.
Η στρατηγική αυτή, που περιλαμβάνει 72.800 στοχευμένους ελέγχους, αποσκοπεί σε εισπράξεις 2,5 δισ. ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο στη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου για μελλοντικές ελαφρύνσεις. Η Αρχή μετατοπίζει το επίκεντρο της δράσης της: από τον κατασταλτικό, εκ των υστέρων έλεγχο, υιοθετεί ένα προληπτικό μοντέλο ανίχνευσης της παραβατικότητας, βασισμένο σε αλγορίθμους και real-time δεδομένα. Το πλάνο αυτό περιλαμβάνει:
1. Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής και Τιμολόγηση
Το 2026 προβάλλει ως το έτος της πλήρους εφαρμογής του Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής και ηλεκτρονική τιμολόγηση, για online παρακολούθηση της διακίνησης αγαθών σε πραγματικό χρόνο, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητα έκδοσης εικονικών τιμολογίων ή τη διακίνηση εμπορευμάτων με «χάρτινα» παραστατικά, αν τα αγαθά φτάσουν στον προορισμό τους χωρίς να τύχει να ελεγχθούν, «σκίζονται» και πετιούνται. Πλέον κάθε εμπόρευμα θα αφήνει ηλεκτρονικό ίχνος που δεν περνά απαρατήρητο από τις ελεγκτικές υπηρεσίες.
2. Ψηφιακό Πελατολόγιο
Ο έλεγχος δεν περιορίζεται πλέον στην έκδοση και απευθείας αποστολή αποδείξεων στο E- send και στο myDATA της ΑΑΔΕ. Ξεκινώντας από τα συνεργεία ΙΧ όπου αρχικά επιβάλλεται ήδη, το 2026 το Ψηφιακό Πελατολόγιο εξαπλώνεται σε νέους κλάδους (κτήματα γάμων και δεξιώσεων, επιχειρήσεις φωτισμού και ήχου κλπ), με στόχο την σταδιακή επέκτασή του παντού και έλεγχο της αγοράς πριν καν κοπεί η απόξειξη. Έτσι κάθε ραντεβού αφήνει επιπλέον ανεξίτηλα ψηφιακά ίχνη, τα οποία θα καταλήγουν αυτόματα στη βάση δεδομένων της ΑΑΔΕ.
3. Νέα προγνωστικά μοντέλα “risk analysis”
Το μεγάλο άλμα στους φορολογικούς ελέγχους, όπως έχει εξαγγελθεί και δρομολογηθεί από το 2025, αναμένεται το 2026 με τη χρήση εξελιγμένων μοντέλων ανάλυσης κινδύνου (Risk Analysis) το οποίο υιοθετεί η ΑΑΔΕ. Τα μοντέλα αυτά συνδυάζουν δεδομένα από πολλαπλές πηγές (Taxis, Κτηματολόγιο, Τράπεζες, ΓΕΜΗ) ή ακόμα και καταγγελίες.
Το σύστημα χρησιμοποιεί προγνωστικά μοντέλα (νευρωνικά δίκτυα, δέντρα αποφάσεων) για να «προβλέψει» ποιες υποθέσεις ή κλάδοι παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα παραβατικότητας. Ιεραρχώντας τες αυτόματα προς έλεγχο, οι ελεγκτικοί πόροι κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει το μεγαλύτερο φορολογικό ενδιαφέρον, μεγιστοποιώντας την εισπραξιμότητα και αποτελεσματικότητα του ελεγκτικού μηχανισμού.
4. Ψηφιακούς «ντετέκτιβ» και Social Media Intelligence
Η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στην καθημερινή πρακτική των ελεγκτών έχει ξεκινήσει πιλοτικά ήδη και διευρύνεται τη νέα χρονιά. Η ΑΑΔΕ έχει εισαγάγει ήδη την «Κοινωνική Νοημοσύνη» (Social Media Intelligence), ένα εργαλείο που επιτρέπει τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων από πλατφόρμες όπως το Instagram, το TikTok και το Facebook.
Όπως και στην υπόθεση φοροδιαφυγής ύψους 300.000 ευρώ από τον διαδικτυακό “dating coach” (ο οποίος όπως αποκαλύφθηκε την εβδομάδα που πέρασε, προσέγγιζε και εκπαίδευε μέσω Tik Tok επίδοξους “δον Ζουάν” πώς να φτάνουν σε νέες «κατακτήσεις» αλλά …δεν έκοβε σχεδόν ποτέ καμία απόδειξη), οι λεγόμενοι «ψηφιακοί ντετέκτιβ» της εφορίας σαρώνουν αναρτήσεις για να εντοπίσουν μοτίβα παραβατικότητας. Αντίστοιχα ερευνούν για συγκαλυμμένη διαφήμιση ή κρυφές πωλήσεις μέσω διαδικτύου χωρίς παραστατικά -ή και χωρίς καν δήλωση έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητος- ως χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Επιπλέον, όμως, με ειδικό λογισμικό και αλγόριθμους, οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ θα αναζητούν και θα εντοπίζουν αναντιστοιχίες μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και πραγματικού τρόπου ζωής, όπως αποκαλύπτεται στα social media από τους ίδιους τους φορολογούμενους.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα που μπαίνουν στο στόχαστρο είναι:
- κοσμικές εκδηλώσεις (π.χ. γάμοι, πάρτι, συναυλίες) όπου μέσω φωτογραφιών ταυτοποιούνται συντελεστές (τραγουδιστές, διοργανωτές) και διασταυρώνεται αν έχουν εκδοθεί τα αντίστοιχα παραστατικά.
- φορολογούμενοι που δηλώνουν χαμηλά εισοδήματα αλλά αναρτούν φωτογραφίες από πολυτελή ταξίδια ή αγορές ακριβών αγαθών.
- επιχειρήσεις εστίασης όπου ο αριθμός των πελατών που φαίνονται σε αναρτήσεις συγκρίνεται με τις αποδείξεις που εκδόθηκαν τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
5. Ψηφιακό προφίλ «κινδύνου» για κάθε ΑΦΜ
Αξιοποιώντας και αναλύοντας με ευρετικά μοντέλα τα «μεγάλα δεδομένα» (“Big data”) η ΑΑΔΕ δημιουργεί ενιαίο ψηφιακό προφίλ για κάθε φορολογούμενο, συγκεντρώνοντας ανά Αριθμό Φορολογικού Μητρώου εισοδήματα, δαπάνες μέσω καρτών, τραπεζικές συναλλαγές, αγοραπωλησίες ακινήτων, ενοικιάσεις Airbnb και δεδομένα από social media.
Οι αλγόριθμοι αναλύουν τα προφίλ για να εντοπίσουν αποκλίσεις, όπως φορολογούμενους που δηλώνουν χαμηλό εισόδημα αλλά πραγματοποιούν δαπάνες για ταξίδια και διασκεδάσεις που δεν δικαιολογούνται. Στους αλγόριθμους αυτούς εντάσσονται επίσης δείκτες φορολογικής συνέπειας («λευκό» φορολογικό μητρώο) ή παραβάσεις, αποκλίσεις και καταγγελίες που συνδέονται με τους εν δυνάμει ελεγχόμενους.
Παράλληλα, η ΑΑΔΕ υπολογίζει και ανακοινώνει κάθε χρόνο τον μέσο ετήσιο τζίρο ανά Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας, ώστε επιχειρήσεις με σημαντικές αποκλίσεις να γνωρίζουν εκ των προτέρων ότι μπαίνουν στο στόχαστρο για ελέγχους, ενισχύοντας την αυτοσυμμόρφωση ολόκληρων κλάδων της αγοράς.
6. Ηλεκτρονικό Θάλαμο Επιχειρήσεων με Live παρακολούθηση
Ένα ακόμη καινοτόμο εργαλείο ελέγχων για την ΑΑΔΕ, είναι η αξιοποίηση δεδομένων γεωεντοπισμού (GPS) και κίνησης σε πραγματικό χρόνο (Live Traffic) από το Google Maps.
Με τα νέα δεδομένα, ο «Θάλαμος Επιχειρήσεων» της ΑΑΔΕ, ο οποίος στεγάζεται στην οδό Αμφιαράου στην Κολοκυνθού, μετατρέπεται σε «ψηφιακό στρατηγείο».
Μέσω του Google Maps Live Traffic, για παράδειγμα, οι ελεγκτές παρακολουθούν την κίνηση πελατών σε πραγματικό χρόνο και εντοπίζουν επιχειρήσεις που εμφανίζουν υψηλή κίνηση αλλά χαμηλές εισπράξεις. Αξιοποιούν δηλαδή και καταγράφουν σε πραγματικό χρόνο τα δεδομένα από τα κινητά smartphone των χρηστών σε μια περιοχή, για να διερευνήσουν γιατί, τις ίδιες ακριβώς ημέρες και ώρες, οι ταμειακές μηχανές των τοπικών επιχειρήσεων «σιγούν» και δείχνουν μηδενική αποστολή στοιχείων αποδείξεων λιανικής πώλησης στην ΑΑΔΕ.
Επιπλέον, νέες ΑI εφαρμογές ανιχνεύουν αν πχ δέκα άτομα αναρτούν φωτογραφίες από εστιατόριο το ίδιο βράδυ ενώ οι αποδείξεις δεν αντιστοιχούν στην κατανάλωση αυτή, καθώς και στοιχεία από online πλατφόρμες κρατήσεων για βίλλες και VIP events χωρίς ΑΦΜ ή παραστατικά.
Αν, για παράδειγμα, σε μια τουριστική περιοχή τα δεδομένα δείχνουν κοσμοσυρροή για ένα summer event, αλλά οι ταμειακές μηχανές παραμένουν «σιωπηλές» στο σύστημα myDATA, χτυπάει «κόκκινος συναγερμός» και ενεργοποιείται επιτόπιος έλεγχος. Η μέθοδος αυτή μετατρέπει τους δειγματοληπτικούς ελέγχους σε στοχευμένες, «χειρουργικές» παρεμβάσεις.
Πού εστιάζουν οι έλεγχοι το 2026
Βάσει της νέας απόφασης του Διοικητή της ΑΑΔΕ (Α. 1190/2025), το επιχειρησιακό πλάνο για το 2026 προβλέπει μια στοχευμένη ελεγκτική «καταιγίδα» που καλύπτει σχεδόν όλον το φάσμα της οικονομικής δραστηριότητας.
- 26.000 φορολογικούς ελέγχους (πλήρεις και μερικούς) από τις ελεγκτικές υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογικών Λειτουργιών για την αποκάλυψη φόρων εισοδήματος
- 25.400 μερικούς επιτόπιους ελέγχους από τα Ελεγκτικά Κέντρα (ΕΛ.ΚΕ.), τις ΔΟΥ και τις Υπηρεσίες Φορολογικής Εξυπηρέτησης, με στόχο τη διαπίστωση παράλειψης ή ανακριβούς εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων.
- 18.000 στοχευμένους ελέγχους από τις Υπηρεσίες Ερευνών και Διασφάλισης Δημοσίων Εσόδων (ΥΕΔΔΕ) για τον εντοπισμό και αποκάλυψη ΦΠΑ.
- τουλάχιστον 2.500 ελέγχους μεταβολής Περιουσίας (φορολογία Κεφαλαίου) για μεταβιβάσεις ακινήτων, γονικές παροχές ή δωρεές περιουσιακών στοιχείων (μετοχές, κεφάλαια κλπ).
- 900 ειδικές έρευνες για μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής, δηλαδή ελέγχους σε «μεγάλα ψάρια» φοροδιαφυγής .
Ιδιαίτερη προτεραιότητα δίνεται πάντως, σύμφωνα με τις νέες οδηγίες της ΑΑΔΕ, στις «ζωντανές» υποθέσεις πριν αυτές παραγραφούν: καθώς το 80% των ελέγχων θα αφορά στην τελευταία πενταετία, ενώ τουλάχιστον το 75% θα εστιάζει στην τελευταία τριετία, για την οποία έχουν λήξει οι προθεσμίες υποβολής δηλώσεων.
