Ο νέος εκλογικός νόμος για την Τοπική Αυτοδιοίκηση καταργεί οριστικά τον δεύτερο γύρο σε Δήμους και Περιφέρειες. Σύμφωνα με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών, που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 4 Ιουνίου 2026, οι εκλογές θα ολοκληρώνονται σε μία μόνο Κυριακή. Αυτό θα επιτευχθεί με το νέο σύστημα της «εναλλακτικής ψήφου» (δεύτερη προτίμηση) στο ίδιο ψηφοδέλτιο.
Τέλος ο Β’ Γύρος στις Αυτοδιοικητικές Εκλογές: Όλες οι Αλλαγές στον Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Σε τροχιά ριζικής αναδιάρθρωσης μπαίνει ο χάρτης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη χώρα μας. Το Υπουργείο Εσωτερικών έθεσε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή.
Η μεγαλύτερη τομή του νομοσχεδίου εστιάζει στον τρόπο ανάδειξης των δημοτικών και περιφερειακών αρχών. Για πρώτη φορά, οι αυτοδιοικητικές εκλογές θα κρίνονται σε μία μόνο Κυριακή, βάζοντας τέλος στις επαναληπτικές κάλπες και μειώνοντας δραστικά το πολιτικό και οικονομικό κόστος
Πώς θα Ψηφίζουμε: Η Καθιέρωση της «Εναλλακτικής Ψήφου»
Η κατάργηση του δεύτερου γύρου δεν σημαίνει ότι χάνεται η δυνατότητα επιλογής μεταξύ των επικρατέστερων. Το νέο σύστημα εισάγει τη λογική της δεύτερης επιλογής στο ίδιο ψηφοδέλτιο:
- Το ψηφοδέλτιο: Κάτω από το έμβλημα και το όνομα του υποψήφιου Δημάρχου ή Περιφερειάρχη της πρώτης προτίμησής του, ο ψηφοφόρος θα έχει τη δυνατότητα να επιλέξει έναν δεύτερο συνδυασμό.
- Η καταμέτρηση: Εάν κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει το 50% + 1 των έγκυρων ψηφοδελτίων στην πρώτη κατανομή, οι δύο πρώτοι συνδυασμοί προκρίνονται στην επόμενη φάση.
- Η ανάδειξη νικητή: Οι δηλώσεις δεύτερης προτίμησης των ψηφοφόρων, που είχαν επιλέξει τους συνδυασμούς που αποκλείστηκαν, προσμετρώνται στους δύο πρώτους. Νικητής αναδεικνύεται όποιος συγκεντρώσει τις περισσότερες συνολικές ψήφους (πρώτες και δεύτερες προτιμήσεις μαζί).
Οι 5 Κύριες Ανατροπές στις Κάλπες της Αυτοδιοίκησης
Πέρα από το σύστημα εκλογής, ο νέος Κώδικας φέρνει σημαντικές θεσμικές και ψηφιακές καινοτομίες:
- Εκλογές σε μία Κυριακή: Μειώνεται η εκλογική κόπωση και εξοικονομούνται σημαντικοί δημόσιοι πόροι.
- Προαιρετική Ηλεκτρονική Ψήφος: Εισάγεται η δυνατότητα ψηφιακής ψηφοφορίας για τις αυτοδιοικητικές εκλογές, διευκολύνοντας τους ετεροδημότες και τη νέα γενιά.
- Τοπικά Ψηφιακά Δημοψηφίσματα: Οι Δήμοι θα μπορούν να διεξάγουν συμβουλευτικά ηλεκτρονικά δημοψηφίσματα για κρίσιμα τοπικά ζητήματα.
- Συμβούλια Νέων: Θεσμοθετείται η ενεργός συμμετοχή των νέων στη λήψη αποφάσεων μέσω ειδικών τοπικών συμβουλίων.
- Ξεκάθαρες Αρμοδιότητες: Επιλύεται το χρόνιο πρόβλημα των επικαλύψεων μεταξύ Δήμων και Περιφερειών (π.χ. για καθαρισμούς ρεμάτων, φρεατίων και συντήρηση οδικών δικτύων).
Πότε Εφαρμόζονται οι Αλλαγές;
Οι νέες ρυθμίσεις και το σύστημα της μίας Κυριακής θα εφαρμοστούν καθολικά από τις επόμενες προγραμματισμένες αυτοδιοικητικές εκλογές.
| Χαρακτηριστικό | Παλαιό Καθεστώς | Νέο Καθεστώς (Βάσει του Κώδικα) |
| Διάρκεια Εκλογών | Δύο Κυριακές (αν δεν υπήρχε 43%+) | Μία Κυριακή (Τέλος ο Β’ Γύρος) |
| Τρόπος Επιλογής | Μία επιλογή ανά Κυριακή | Διπλή επιλογή (1η & 2η προτίμηση) |
| Τρόπος Ψηφοφορίας | Μόνο με φυσική παρουσία | Φυσική παρουσία & Προαιρετική Ηλεκτρονική |
| Συμμετοχή Πολιτών | Περιορισμένη / Δημοτικά Συμβούλια | Ηλεκτρονικά Δημοψηφίσματα & Συμβούλια Νέων |
Το Παρασκήνιο και οι Αντιδράσεις
Ο νέος Κώδικας, που παρουσιάστηκε από τον Υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρο Λιβάνιο, αποτελεί προϊόν μακρού διαλόγου με την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) και την Ένωση Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ). Αν και η κυβέρνηση δίνει έμφαση στην κυβερνησιμότητα και την ταχύτητα ανάδειξης των αρχών, στελέχη της αυτοδιοίκησης εκφράζουν προβληματισμούς για την πολυπλοκότητα της εναλλακτικής ψήφου κατά την καταμέτρηση.
Η δημόσια διαβούλευση στην πλατφόρμα του OpenGov θα παραμείνει ανοιχτή για σχόλια έως τις 4 Ιουνίου, προσφέροντας σε φορείς και πολίτες τη δυνατότητα να καταθέσουν τις προτάσεις τους πριν το νομοσχέδιο πάρει τον δρόμο για την Ολομέλεια της Βουλής.
