Η Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής, θα μας παρουσιάσει τη Κυριακή 23 Οκτωβρίου στις 19.30, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος το «Πέρα Αιγαίο». Ένα πρόγραμμα- συγκινητικό φόρο τιμής στη Μικρασιατική μουσική παράδοση, που καλύπτει την απόσταση ανάμεσα στη λόγια και την ελαφρά ελληνική μουσική του χθες και του σήμερα.
Το μαγικό ταξίδι των μουσικών Σμυρνιών προσφύγων
Σμύρνη ή αλλιώς το «μαργαριτάρι του Αιγαίου» κατέχοντας ξεχωριστή γεωγραφική θέση στην Ανατολική μεσόγειο, αποτελούσε από τον 16ο αι. ένα διεθνές λιμάνι. Η παραλία της Σμύρνης και της Πόλης διέθετε 15 μαγαζιά, απ’ όπου οι μουσικοί ξεκίναγαν το πρόγραμμά τους, από τις έξι το απόγευμα παίζοντας εμβατήρια, δυτικίζουσες μελωδίες, αλλά και σμυρναϊκά τραγούδια σε διάφορους ρυθμούς, τα γλέντια και οι χοροί κρατούσαν μέχρι πρωίας.
Με τη Μικρασιατική καταστροφή όλοι οι ‘μουσικοί πρόσφυγες’ στήσανε στον Πειραιά και στην Αθήνα τα πρώτα ‘σμυρναϊκά πάλκα’ αλλά και τα καφέ-αμάν, μπολιάζοντας την ντόπια μουσική με ένα πιο σπουδαίο και περίτεχνο τρόπο, το αποτέλεσμα μετέπειτα ήταν οι ‘ρεμπέτικες κομπανίες’.
Η κοσμοπολίτικη αύρα των Σμυρνιών, απόφοιτοι φημισμένων ωδείων ανέδειξαν μουσικούς, όπως τους: Ζώρα, Ριάδη, Λαυράγκα, Σακελλαρίδη, Τούντα, έργα των οποίων θα ακούσουμε στην συναυλία.
Ούτια, σάζι, μπεντίρ, ταμπουράδες, κανονάκια, νέυ ήταν μερικά από τα ανατολίτικα μουσικά όργανα που έφεραν μαζί τους οι Σμυρνιοί πρόσφυγες, σαν ήρθαν στην Ελλάδα και τα ‘πάντρεψαν’ με δυτικά όργανα όπως κοντραμπάσα, κιθάρες, ακορντεόν και βιολιά. Τα περίφημα μουσικά εργαστήρια ‘Εστουδιαντίνες’ παρόλο που βασίζονταν στη παραδοσιακή μουσική, άφηναν χώρο για ένα νέο ρεπερτόριο, δίνοντας έτσι την ευκαιρία σε νέους οργανοπαίκτες και τραγουδιστές να ξεδιπλώσουν το ταλέντο τους. Στις ‘Εστουδιαντίνες’ εντάχθηκε ο Τούντας, ο Περιστέρης, ο Ογδοντάκης και γίνανε ξακουστοί μέχρι τα πέρατα της Ευρώπης!
Λίγα λόγια για τη συναυλία και τους δημιουργούς
Η συναυλία θα ανοίξει, με έργα πρωτοπόρων δημιουργών καθώς και τραγούδια με Σμυρναίικη θεματολογία θρυλικών Ελλήνων αλλά και ξένων συνθετών, όπως οι: Λεωνίδας Ζώρας, Διονύσης Λαυράγκας, Μώρις Ραβέλ, Αιμίλιος Ριάδης, Θεόφραστος Σακελλαρίδης αλλά και των νεότερων όπως: Τάσος Ρωσόπουλος, Φίλιππος Τσαλαχούρης κ.α. Ερμηνεύουν οι καταξιωμένοι μονωδοί της ΕΛΣ: Τζούλια Σουγλάκου και Γιάννης Χριστόπουλος, συνοδευόμενοι στο πιάνο από τη Σοφία Ταμβακοπούλου.
Ο Παναγιώτης Τούντας διασκευασμένος από τον Τάσο Ρωσόπουλο
Ο συνθέτης Τάσος Ρωσόπουλος, διασκευάζει με επιδέξιο τρόπο τα τραγούδια του ρεμπέτη Παναγιώτη Τούντα ονομάζοντας τα, “οι Τρείς Μαγκιόρες”
«Δημητρούλα μου θέλω απόψε να μεθύσω και με σενανε μερακλού μου να γλεντήσω!»
Η ‘Δημητρούλα’ ένα τραγούδι σε παραδοσιακό δρόμο χιτζάζ που γράφτηκε το 1936, με εννιάσημο ρυθμό. Η εισαγωγή και μελωδική δομή του τραγουδιού έχει ‘κλίμα-σύστημα τροπικό’, με νέες όμως μεθόδους εναρμόνισης. Ο πρωταγωνιστής εμφανίζεται με αργό μακρόσυρτο βήμα, χωρίς παρατονισμούς τονίζοντας τις λέξεις, στα ισχυρά μέρη του ρυθμού. Ο αέρας του ρεμπέτη που ερωτεύεται την Δημητρούλα αποπνέει μία περσόνα συμπαγή, έντονη, δωρική, χωρίς αυξομειώσεις με στιβαρά ακόρντα και φυσικά αέρα σμυρναίικο.
«Γιατί είμ’ εγώ η αλανιάρα, η Λιλή η πρώτη σκανταλιάρα, που δε δίνω γρόσι για τους μάγκες και δεν τρώγω τρίχες, ματσαράγκες».
‘Λιλή η σκανταλιάρα’, μία ελεύθερη ρεμπέτισσα της δεκαετίας 1930, ένα αργό τσιφτετέλι σε κλίμακες- δρόμους: χιτζάζ, και νιαβέντ. Ο συνθέτης από το πρώτο κιόλας μέτρο περιγράφει τον αέρα και την ανεξαρτησία της Λιλής, χτίζοντας με μαεστρία ρυθμικά μοτίβα ‘ad libitum’ δίνοντας ελευθερία έκφρασης στον μουσικό-εκτελεστή και κατ’ επέκτασιν και στην Λιλή. Αυτομάτως το τραγούδι διεισδύει εύστοχα στο σύγχρονο κόσμο της εποχής μας, με απόλυτη ευγένεια και σεβασμό, ο συνθέτης εκ μοντερνίζει απαλά και συγχρόνως νεωτεριστικά την πρωταγωνίστριά μας.
«Η πιο καλή γκαρσόνα είμαι εγώ, γιατί με τέχνη όλους του κερνώ κι αυτοί μου λένε μάνα μου τι είσαι εσύ, γλυκιά γκαρσόνα φέρε μας κρασί».
Η ‘Γκαρσόνα’ εξωστρεφής, με λαϊκό χαρακτήρα, νάζι και χρώμα ανατολίτικο! Χαρακτηριστικά που αποτυπώνονται από τον συνθέτη ευστόχως με: μελίσματα, μικρά πηδηματάκια σε διάφορες οκτάβες του πιάνου, κάνοντας την γκαρσόνα να κινείται απ’ άκρη σε άκρη, στον χώρο της μικρής ταπεινής ανδροκρατούμενης ταβέρνας με ευελιξία, δυναμισμό και σβελτάδα. Με τζαζ προδιάθεση, γάργαρο και ζωηρό ρυθμό, αναζωογονεί τις παρτιτούρες του μέγα δάσκαλου Παναγιώτη Τούντα.
Ας απολαύσουμε «το Πέραν Αιγαίον» στην Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, στις 23.10.22 και ώρα 19.30.
Είσοδος ελεύθερη με δελτία προτεραιότητας.
Για περισσότερες πληροφορίες εδώ
