Η Μέση Ανατολή βρίσκεται και πάλι στο χείλος γενικευμένης σύρραξης, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν αιφνιδιαστικές αεροπορικές επιθέσεις κατά τριών κύριων πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Ιράν. Η Ουάσινγκτον ισχυρίζεται ότι οι εγκαταστάσεις “εξαφανίστηκαν εντελώς”, με τον πρώην πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να καλεί την Τεχεράνη να «κάνει ειρήνη» ή να προετοιμαστεί για ακόμα πιο καταστροφικά χτυπήματα.
Το Ιράν, από την πλευρά του, μίλησε για «αιώνιες συνέπειες» και χαρακτήρισε τις επιθέσεις “εξωφρενικές”. Ήδη, μέσα σε λίγες ώρες, η Τεχεράνη εξαπέλυσε πυραυλική επίθεση κατά του Ισραήλ, πλήττοντας το Τελ Αβίβ και τη Χάιφα και τραυματίζοντας τουλάχιστον 16 άτομα, σύμφωνα με ισραηλινές πηγές.
Τρία στρατηγικά διλήμματα για την Τεχεράνη
Καθώς οι φλόγες της σύγκρουσης απλώνονται, η ιρανική ηγεσία βρίσκεται ενώπιον ενός κομβικού σταυροδρομιού. Όπως σημειώνει ο ανταποκριτής ασφαλείας του BBC Φρανκ Γκάρντνερ, η Τεχεράνη καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε τρεις βασικές στρατηγικές:
-
Να μην αντιδράσει στρατιωτικά – Η επιλογή της αυτοσυγκράτησης μπορεί να αποτρέψει περαιτέρω αμερικανικά χτυπήματα και να ανοίξει το δρόμο για νέες διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, ενέχει πολιτικό κόστος εσωτερικά, αφού το καθεστώς θα εμφανιστεί ως ανίκανο να υπερασπιστεί την κυριαρχία του.
-
Να αντιδράσει άμεσα και επιθετικά – Το Ιράν διατηρεί ένα αξιόλογο απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων και θα μπορούσε να στοχεύσει αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή ή να χρησιμοποιήσει drones και ταχύπλοες μονάδες για να πλήξει πολεμικά πλοία των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο.
-
Να απαντήσει σε μεταγενέστερο χρόνο – Μία καθυστερημένη, αιφνιδιαστική απάντηση ίσως αποδειχθεί πιο αποτελεσματική στρατιωτικά. Ωστόσο, θα απαιτούσε στρατηγική υπομονή και παρακολούθηση των κινήσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Η σκιά της περιφερειακής ανάφλεξης
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται σε μια πιθανή σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν. Το Ιράν ενδέχεται να στοχοποιήσει και περιουσιακά στοιχεία γειτονικών κρατών που θεωρεί συνεργούς των ΗΠΑ, με κίνδυνο ολόκληρη η Μέση Ανατολή να παρασυρθεί σε ένα γενικευμένο πόλεμο.
Η ισραηλινή ηγεσία υποστήριξε ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν “επλήγη ουσιαστικά”, χωρίς ωστόσο να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες. Παράλληλα, ο πυρηνικός φορέας του ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι δεν καταγράφηκε αύξηση των επιπέδων ραδιενέργειας, υποδηλώνοντας ότι δεν προκλήθηκε διαρροή σε πυρηνικά υλικά.
Το Ιράν έχει συνηθίσει να παίζει μακροπρόθεσμα, με κινήσεις μέσω περιφερειακών συμμάχων, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο ή οι Χούθι στην Υεμένη. Μία άμεση επίθεση ή εκτεταμένα αντίποινα ίσως περιορίσουν την ικανότητά του να διαμορφώνει το περιφερειακό σκηνικό.
Ωστόσο, η πίεση από το εσωτερικό, οι φωνές των σκληροπυρηνικών και η ανάγκη διατήρησης του κύρους του καθεστώτος ίσως οδηγήσουν σε κλιμάκωση. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η επόμενη κίνηση της Τεχεράνης θα επηρεάσει το γεωπολιτικό τοπίο όχι μόνο στη Μέση Ανατολή, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο.
